نکات مهم نگهداری از سیم و کابل شامل موارد مختلفی از جمله اقدامات پیشگیرانه پیش از نصب کابل برق، انتخاب درست محصولات و نصب در مکان مناسب، در نظر گرفتن هرگونه آسیب، بررسی دوره ای کابل ها و دیگر موارد می شود. این محصولات در تمامی قسمت های مجموعه به کار گرفته می شوند. اگر این تجهیزات وجود نداشته باشد، مجموعه از امکانات زیادی همچون ارتباط تلفنی، اینترنت، برق و دیگر امکانات محروم خواهد شد.
به همین دلیل انتخاب آن ها باید با دقت و حساسیت بیشتری صورت بگیرد. همچنین باید نکات مهمی را در خصوص نگهداری این محصولات در نظر بگیرید. زیرا احتمال آسیب دیدن آن ها طی یک دوره مصرف زیاد است. از آنجایی که کابل ها اغلب به صورت توکار مورد استفاده قرار می گیرند، نگهداری آن ها اهمیت پیدا می کند.
راه های مختلفی برای افزایش طول عمر سیم و کابل و نگهداری آن ها وجود دارد. در این مقاله به بررسی نکات مهم می پردازیم.
آنچه در ادامه می خوانیم:
- راه های افزایش طول عمر
- نگهداری در زمان انبارش
- اقدامات پیشگیرانه قبل از نصب
- نکات مهم در هنگام نصب
- ۲۰ نکته مهم برای نگهداری
- اگر سیم برق زخمی یا پوسیده باشد چه اتفاقی میافتد
راه های افزایش طول عمر
همان طور که پیشتر گفته شد این محصولات در اغلب مجموعه ها به صورت توکار مورد استفاده قرار می گیرد. به همین دلیل باید کابل کشی به درستی صورت بگیرد و نکات ایمنی رعایت شود تا کابل آسیب نبیند. این تجهیزات همانند سایر تجهیزات برقی یک طول عمر مفید دارند که با رعایت نکاتی می توان این طول عمر مفید را افزایش داد.
اولین نکته ای که باید به آن توجه کنید این است که از یک برقکار حرفه ای کمک بگیرید تا بتواند کابل را به درستی در فضایی مناسب نصب کند. افراد غیرمتخصص به علت نداشتن تخصص کافی به کابل آسیب وارد می کنند.
موضوع دوم کیفیت محصولات است. کابل های بی کیفیت طول عمر کمتری دارند و زودتر فرسوده می شوند. به همین دلیل پیشنهاد می کنیم در هنگام خرید به برند تولید کننده توجه کنید.
بهتر است تجهیزات داخل لوله های برق مخصوص به کار گرفته شوند تا دچار پوسیدگی و خرابی نشوند. محصولاتی که به صورت مستقیم زیر گچ نصب می شوند، زودتر از دیگر سیم ها از بین می روند.
عوامل موثر بر عمر مفید
جنس هادی بسیار مهم است که از جنس آلومینیوم باشد یا مس همچنین کیفیت عایق که مقاومت را در برابر حرارت، رطوبت، فشار مکانیکی و مواد شیمیایی تعیین میکند عواملی است که باید در ابتدا به آن توجه کرد. نصب صحیح، جلوگیری از خمیدگی و فشارهای مکانیکی عمر مفید را افزایش میدهد اما دما، رطوبت، تابش مستقیم نور خورشید، آلودگیهای شیمیایی و عبور جریان بیش از ظرفیت که باعث داغ شدن شود عمر مفید آن را کاهش میدهد.
استفاده از لولههای محافظ، پوششهای ضد آب و ضد حرارت و کاور از آسیب به این تجهیزات جلوگیری میکند.
نشانههای پایان عمر مفید
- پوسته پوسته شدن یا ترک خوردن عایق
- قطع و وصل شدن مکرر برق
- تغییر ظاهر سیم یا رنگ عایق
- افزایش دمای سطح
- بروز جرقه یا اتصال کوتاه
- در زمان استفاده بوی سوختگی یا دود حس شود
کدام نوع سیم و کابل عمر مفید بیشتری دارد؟
- کابل ضد حریق
- کابل افشان با عایق PVC
- کابل مفتولی با عایق XLPE
- کابل مفتولی با عایق PVC
- کابل افشان با عایق لاستیکی
- کابلها با روکش مقاوم به حرارت
عوامل موثر در انتخاب کابل چیست؟
- ولتاژ کاری: کابلهای فشار قوی، متوسط یا ضعیف
- محیط نصب: داخلی، خارجی، صنعتی، زیرزمینی یا در مجاورت مواد شیمیایی
- میزان انعطاف پذیری مورد نیاز: مخصوصاً برای تجهیزات متحرک یا روباتها
استفاده از عایق و روکش با کیفیت
عایق کابل از تماس هادی با اجسام خارجی، رطوبت و مواد شیمیایی جلوگیری میکند. روکش بیرونی نیز از کابل در برابر ضربات مکانیکی و نور آفتاب محافظت میکند. سه نوع عایق مقاوم داریم که یکی از آنها که ارزان و مناسب محیطهای خشک است PVC نام دارد، نوع دیگر آن عایق XLPE است که مقاومت بالایی در برابر حرارت و فشار دارد و آخرین نوع عایق Teflon است مناسب برای شرایط صنعتی خاص است.
نکات مهم در نصب کابلها بر اساس استانداردهای فنی
- استفاده از سینی کابل و نردبان برای نظم دادن
- رعایت شعاع خمشدگی کابل
- استفاده از قرقره و رولهای مناسب برای باز کردن کابل
- جلوگیری از کشش بیش از حد در زمان نصب
راهکار تهویه مناسب در مسیرهای کابلکشی
- طراحی مناسب کانالهای تهویه در تاسیسات الکتریکی
- فاصله گذاری صحیح بین کابلها
- استفاده از تهویه مکانیکی و فنها در تابلوهای برق
محافظت در برابر عوامل محیطی
عوامل تخریبزا شامل اشعه UV، رطوبت و آب، مواد شیمیایی و ضربههای فیزیکی هستند که راهکارهایی برای محافظت در برابر این موارد وجود دارد مانند استفاده از لولههای خرطومی فلزی یا پلاستکی، استفاده از ژلهای ضدآب برای کابلهای زیرزمینی و روکشهای مقاوم به UV برای محیطهای باز استفاده میکنند.
بازدید و نگهداری دورهای سیستم کابلکشی
اگه از تجهیزات درست نگهداری نشود به مرور زمان آسیبهای کوچک به آسیبهای جدی تبدیل خواهند شد برای شناسایی نقاط داغ از ترموویژن استفاده کنید، برای تست مقاومت و اتصال از مولتیمتر استفاده کنید و برای تست عایق از میگر میتوانید استفاده کنید.
جلوگیری از اضافه بار و عبور جریانهای غیرمجاز
- توزیع بار بین فازها در سیستمهای سه فاز
- طراحی مناسب سیستم بر اساس محاسبه بار الکتریکی
- استفاده از کلیدهای حفاظتی مانند MCCB، MCB
وجود سیستم ارت مؤثر
وجود سیستم ارت باعث جلوگیری از برق گرفتگی میشود، همچنین باعث افزایش پایداری سیستم برق رسانی میشود و از آسیب دیدن کابلها در اثر ولتاژهای ناگهانی جلوگیری میکند.
ذخیرهسازی صحیح کابل قبل از نصب
- محافظت از کابلها در برابر تابش مستقیم خورشید
- نگهداری در جای خشک و خنک
- قرار دادن قرقرهها روی پایههای فلزی
آموزش تخصصی پرسنل نصب و نگهداری
کارکنانی که با کابل سروکار دارند باید با اصول نگهداری و نصب و ایمنی آشنا باشند. آموزشهایی که میبینند نحوه تشخیص آسیب دیدگی کابل، نحوه صحیح تست عایق و شناخت رنگ بندی و کدینگ کابلها است.
بهرهگیری از فناوریهای نوین تولید کابل
فناوری جدید کابلهای مدرن و جدیدی تولید کردن مانند: کابلهای ضد شعله، کابلهای خود خاموش شونده و کابلهایی با هادی آلومینیومی تقویت شده
تستهای منظم پس از نصب
- تست پیوستگی هادی
- تست دمایی با ترموویژن
- تست عایق با میگر
رعایت استانداردهای بین المللی در خرید و نصب کابل
- IEC استاندارد بین المللی)
- BS (استاندارد بریتانیا)
- ISIRI (استاندارد ملی ایران)
طراحی اصولی مسیر کابلکشی
- نصب در سینی کابلهای مجهز به پوشش درست
- پرهیز از مسیرهای دارای لرزش و ضربه
- رعایت فاصله بین کابلهای قدرت و سیگنال
مدیریت کابل در سیستمهای پیچیده
با استفاده از یه سری ابزار میتوانید مدیریت کنید شرایط را مانند استفاده از برچسب گذاری دقیق، بهرهگیری از سیستمهای کدینگ رنگی و استفاده از مدیریت نرمافزاری مسیر کابلکشی.
نگهداری در زمان انبارش
- قرار دادن قرقره روی سطح صاف و محکم
- جلوگیری از خواباندن قرقره روی پهلو
- جلوگیری از تماس کابل با آب و خاک
- بستن صحیح انتهای کابل برای جلوگیری از نفوذ رطوبت
- رعایت دمای مناسب انبار
- عدم قرار دادن اجسام سنگین روی کابل
- چرخاندن قرقره در جهت صحیح هنگام باز کردن
اقدامات پیشگیرانه قبل از نصب
از نکات مهم نگهداری از سیم و کابل می توان به بررسی اقدامات پیشگیرانه قبل از نصب کابل برق اشاره کرد. به عنوان مثال انتخاب محصول مناسب، انتخاب مکانی مناسب برای نصب کابل و دیگر موارد از نکاتی هستند که پیش از نصب کابل باید در نظر گرفته شوند.
انتخاب درست محصول
هر تجهیزی برای کاربردی خاص ساخته شده است. استفاده درست از کابل سبب افزایش طول عمر آن ها می شود. به عنوان مثال برای انتقال جریان الکتریسیته از کابل برق و برای هدایت اطلاعات از کابل مخابرات، شبکه و کابل انتقال داده استفاده می شود. کابل های کنترل و ابزار دقیق نیز کاربردهایی صنعتی دارند.
کابل ها براساس نوع ساختار نیز به چند دسته تقسیم بندی می شوند. کابل افشان، کابل نیمه افشان و کابل مفتول هرکدام کاربرد به خصوصی دارند. این محصولات سایزهای متنوعی دارند. مصرف کنندگان باید با توجه به محیط و عملکرد مورد انتظارشان از محصول با سایز مناسب استفاده کنند.
در نظر گرفتن هر گونه آسیب
یکی از نکات مهم نگهداری از سیم و کابل این است که پیش از نصب کابل باید هرگونه آسیب احتمالی را در نظر بگیریم. به عنوان مثال اگر محیط نصب کابل مرطوب است یا شرایط محیطی سختی در آن جا وجود دارد، بهتر است از کابل ها آرموردار یا کابل زره دار استفاده شود. این کابل ها مقاومت فیزیکی بیشتری نسبت به کابل های بدون آرمور دارند و در برابر فشار، ضربه، کشیدگی و دیگر موارد از خود مقاومت نشان می دهد. به طور کلی بهتر است فضای کابل دور از فشار و اشیا تیز باشد زیرا این موارد طول عمر مفید کابل را کاهش می دهد.
همچنین در صورتی که کابل برق در کنار کابل های شبکه نصب شود و یا احتمال وجود نویز و تداخلات الکترومغناطیسی وجود داشته باشد، بهتر است از کابل شیلد دار استفاده شود.
بررسی دوره ای
آخرین موضوعی که در نکات مهم نگهداری از سیم و کابل باید به آن توجه شود، این است که این محصولات باید توسط کارشناس و متخصص برق به صورت دوره ای تست و ارزیابی شود. همچنین به کمک روش هایی می توان تجهیزات را عیب یابی کرد.
نکات مهم در هنگام نصب
- پیش از نصب باید بدنه کابل را بررسی کنید تا هیچ گونه برآمدگی و فرورفتگی نداشته باشد.
- از خم کردن بیش از حد کابل در هنگام نصب جلوگیری کنید.
- کابل نباید پیچ خوردگی در مسیر نصب داشته باشد.
- از نصب کابل در کنار تجهیزات آتش زا خودداری کنید.
- در نصب کابل نکات ایمنی را رعایت کنید.
- به میزان اضافه بار موجود توجه داشته باشید.
۲۰ نکته مهم برای نگهداری مناسب
- کابل ها را به صورت منظم و دوره ای بررسی کنید.
- برروی کابل آزمایش های الکتریکی انجام دهید.
- سعی کنید کابل های آسیب دیده را به جای تعمیر، تعویض کنید.
- از نگهدارنده، نردبان و … برای مدیریت کابل استفاده کنید.
- کابل را فراتر از شعاع خمش خم نکنید.
- برای محکم کردن این کابل ها از لوازم جانبی کششی استفاده کنید.
- از سینی کابل جهت نظم دهی استفاده کنید.
- کابل ها را داخل محفظه به کار ببرید تا از سایش، ضربهو آسیب حفظ شود.
- کابل هایی متناسب با شرایط محیطی انتخاب کنید.
- کابل هایی که ولتاژ بالاتر را هدایت میکنند، از کابل های ولتاژ پایین تفکیک کنید.
- مانع اتصال کابل های مختلف شوید.
- برروی کابل برچسب بزنید تا شناسایی آن ها راحت تر باشد.
- سوابق کابل ها را جهت بررسی در اختیار داشته باشید.
- بازرسی منطقه ای را فراموش نکنید.
- برای بازرسی کابل جریان برق را قطع کنید.
- اگر کابل ها نزدیک بر ظرفیت کار می کنند، به آن ها توجه کنید.
- چیدمان و نصب کابل ها به گونه ای باشد که دسترسی و بازبینی آن ساده باشد.
- به رویه نگهداری کابل ها که سازنده ارائه می دهد توجه کنید.
- از کارشناسان برق و واجد شرایط استفاده کنید.
- در هنگام نگهداری و تعمیر از روش قفل/تاگوت استفاده کنید تا از برقرسانی تصادفی جلوگیری شود.
اگر سیم برق زخمی یا پوسیده باشد چه اتفاقی میافتد
اگر سیم یا کابل برق زخمی، ترکخورده یا پوسیده باشد، عایق آن دیگر نمیتواند بهدرستی از هادی محافظت کند و ممکن است مشکلات مختلفی ایجاد شود:
- برقگرفتگی: اگر قسمت هادی بدون عایق در دسترس باشد، تماس با آن میتواند خطر برقگرفتگی داشته باشد.
- اتصال کوتاه: تماس هادی آسیبدیده با هادی دیگر یا بخش فلزی میتواند باعث اتصال کوتاه و قطع شدن فیوز شود.
- جرقه و آتشسوزی: آسیب عایق و شل بودن اتصالات میتواند باعث ایجاد جرقه و افزایش حرارت شود و در شرایط نامناسب خطر آتشسوزی ایجاد کند.
- نشتی جریان: پوسیدگی یا ترک عایق، بهخصوص در محیطهای مرطوب، میتواند باعث نشت جریان به زمین شود.
- گرم شدن بیش از حد سیم: آسیبدیدگی همراه با اتصال نامناسب یا کاهش سطح مؤثر هادی میتواند باعث افزایش مقاومت و تولید گرما شود.
- کاهش ایمنی و عمر سیستم برق: حتی اگر سیم در ظاهر هنوز کار کند، ادامه استفاده از آن میتواند خطر خرابی جدیتر را افزایش دهد.
