استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان یکی از اشتباهات رایج است که در نگاه اول ساده و بیاهمیت به نظر میرسد، اما استفاده از آن خطرات بزرگ و خسارات جدی به همراه دارد. بسیاری از افراد هنگام بازسازی منزل یا محل کار، تمرکز اصلی خود را بر نمای ظاهری، رنگآمیزی، کفپوش یا طراحی داخلی میگذارند و از بخش مهم همچون برقکشی و سیستم سیمکشی ساختمان غافل میشوند. در صورتی که سیستم برقرسانی مجموعه و سیم و کابل مهمترین بخش است و ارتباط مستقیم با جان و مال افراد مجموعه دارد.
سیمها و کابلهای برق اگر فرسوده یا آسیبدیده باشند، ممکن است باعث اتصال کوتاه، آتشسوزی، افت ولتاژ یا خرابی وسایل برقی شوند. در واقع بازسازی فرصتی برای ایجاد محیطی امنتر و کارآمدتر است. در نتیجه نادیده گرفتن کیفیت سیم و کابل در فرآیند نو سازی ساختمان، اشتباهی است که میتواند بر روی امنیت، آرامش و سرمایه اثر گذارد.
در این مقاله بررسی میکنیم که چرا استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان خطرناک است و چه مشکلاتی به وجود میآورد. همچنین به این نکته میپردازیم که با انتخاب درست سیم و کابل و نوسازی آن چطور میتوان بازسازی ایمن و هوشمندانه انجام داد.
آنچه در ادامه میخوانیم:
- چه سیم و کابلهایی کهنه و فرسوده هستند؟
- خطرات استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان
- نشانههای فرسودگی سیم و کابل در ساختمان
- نکته مهم در بازسازی
- نتیجهگیری
چه سیم و کابلهایی کهنه و فرسوده هستند؟
اگر میخواهید از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان استفاده کنید، باید بدانید منظور از سیم و کابل قدیمی و کهنه چیست؟ سیم و کابلهای برق عمر مفید و محدودی دارند. بهطور میانگین، عمر سیمکشی ساختمان بین ۱۵ تا ۲۵ سال است. البته این میزان عمر به کیفیت سیم یا کابل نیز بستگی دارد. همچنین نوع استفاده و شرایط محیطی همچون رطوبت، حرارت، تماس با مصالح ساختمانی و… نیز برروی عمر مفید این تجهیزات اثر میگذارد. همان طور که میدانید هادی این تجهیزات از جنس مس یا آلومینیوم هستند که با PVC یا لاستیک عایق شدهاند. سیمهای فرسوده و یا کابلهای کهنه عایقی پوسیده دارند و احتمال دارد در طول مسیر سیم یا کابل بخشی از هادی بیرون زده باشد. در واقع با گذشت زمان، عایق سیم خشک و شکننده میشود و در اثر کوچکترین فشار، حرارت یا تماس با آب، ترک میخورد و باعث اتصال کوتاه یا آتشسوزی میگردد.
همچنین هادی کابل نیز ممکن آسیب ببیند. در صورتی که عایق از بین برود، مس و آلومینیوم در مجاورت هوا قرار میگیرند و دچار فرسودگی میشوند. البته کابل مسی نسبت به آلومینیومی عملکرد بهتری از خود نشان میدهد و دیرتر فرسوده میشود.
اشکالات فنی و ساختاری سیمهای قدیمی
- سطح مقطع کم برای جریان مصرفی جدید
- عایقهایی با مقاومت کم در برابر حرارت و رطوبت
- عدم وجود سیم ارت در سیمکشیهای قدیمی
- اتصالات نادرست یا قدیمی در جعبه تقسیمها
- استفاده از کابلهایی با استاندارد پایین و بدون تاییدیه کیفی
خطرات استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان
استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان هم از نظر ایمنی و هم از نظر عملکرد و دوام، سیستم برق را تحت تاثیر قرار میدهد و خطرات جدی به همراه دارد. کهنه و فرسوده بودن این تجهیزات زمینهساز اتصال کوتاه، آتشسوزی، نوسان برق و آسیب به وسایل الکتریکی است. از طرف دیگر، سیمهای قدیمی ظرفیت عبور جریان مورد نیاز دستگاههای جدید را ندارند و داغ شدن بیش از حد آنها میتواند خسارتهای غیرقابل جبرانی به وجود بیاورد. اگر بررسی و تعویض سیمکشی در زمان بازسازی را نادیده بگیرید، در واقع امنیت جان و مال ساکنین را به خطر میاندازید. در ادامه به بررسی خطرات به کارگیری سیم و کابل کهنه در ساختمان میپردازیم.
خطر آتشسوزی و اتصال کوتاه
یکی از بزرگترین خطرات استفاده از تجهیزات فرسوده در سیم کشی ساختمان آتشسوزی ناشی از اتصال کوتاه است. هنگامی که عایق سیمها خراب میشود یا خاصیت مقاومت حرارتی خود را از دست میدهد، تماس بین سیمهای هادی و فازهای آن باعث جرقه و ایجاد حرارت میشود. در نتیجه در محیطهایی که چوب، رنگ، یا مصالح قابل اشتعال وجود دارد، این حرارت به سرعت منجر به آتشسوزی میشود. براساس آمار و دادههای سازمان آتشنشانی بیشتر از حدود ۳۰ درصد آتشسوزیها در منازل و ساختمانها به دلیل نقص در سیمکشی برق است. بنابراین استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان عملاً یک خطر محسوس برای جان و مال افراد است.
افزایش مصرف برق و کاهش راندمان انرژی
سیمهای قدیمی معمولاً مقاومت بیشتری نسبت به سیمهای جدید دارند، یعنی جریان برق برای عبور از آنها باید انرژی بیشتری صرف کند و مقاومت بیشتری را شکست دهد. در نتیجه این کار سبب افزایش مصرف انرژی الکتریکی میشود و بالا رفتن هزینه برق و افت ولتاژ در برخی نقاط ساختمان را در پی دارد. در خانههایی که سیستم روشنایی یا وسایل برقی مدرن وجود دارد، افت ولتاژ باعث آسیب به دستگاهها و حتی سوختن بردهای الکترونیکی آنها میشود.
خطر برقگرفتگی برای افراد ساکن مجموعه و کارگران بازسازی
در فرآیند بازسازی، کارگران ممکن است هنگام تخریب دیوار یا نصب وسایل، به کابلهای قدیمی برخورد کنند. به همین دلیل تکنسینهای برق باید با رعایت ایمنی سیم و کابلهای فرسوده را جدا کنند تا دست یا ابزار کارگران در فرایند بازسازی به آنها برخورد نکند. اگر سیم عایق نداشته باشد یا عایق آن پوسیده باشد، تماس مستقیم با هادی میتواند منجر به برقگرفتگی شدید و حتی مرگ شود.
عدم سازگاری با تجهیزات جدید
ساختمانهای قدیمی سیم کشیهای قدیمی دارند. این سیم کشیها برای مصرف برق در گذشته طراحی شدهاند. یعنی حداکثر چند لامپ و تلویزیون و دیگر وسایل ضروری. اما امروزه وسایل خانگی مانند کولر گازی، ماشین لباسشویی، فر برقی و شارژرهای سریع و دیگر تجهیزات جدید توان بیشتری نیاز دارند. سیمهای قدیمی ظرفیت کمتری هم دارند و با سطح مقطع کوچک نصب شدهاند. بنابراین نمیتوانند این مقدار جریان را تحمل کنند و به مرور داغ شده و خم میشوند. در نتیجه خطر آتشسوزی یا اتصال افزایش پیدا میکند.
خرابی مکرر سیستم برق و هزینههای اضافی
شاید در ابتدا استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان مقرونبهصرفه به نظر بیاید، اما با گذشت باعث افزایش هزینه تعمیرات، تعویض کلیدها، فیوزها و حتی بازسازی مجدد سیمکشی میشود. در واقع صرفهجویی اولیه در هزینه و استفاده نکردن از سیم و کابل جدید در بازسازی در نهایت منجر به پرداخت چندین برابر برای تعمیر و خسارت خواهد شد.
نشانههای فرسودگی سیم و کابل در ساختمان
برای تشخیص اینکه آیا نیاز به تعویض سیم و کابل هست یا خیر میتوان به علائم زیر توجه کرد:
- قطع و وصل شدن برق بدون دلیل مشخص
- داغ شدن پریزها یا فیوزها
- بوی سوختگی یا دود جزئی از دیوارها
- تغییر رنگ یا ترک خوردن روی سیمها
- افت ولتاژ و چشمک زدن لامپها
- پریدن پی در پر فیوزها
در صورت بروز این اتفاقها باید تست عایقی صورت بگیرد و مقاومت کابلها توسط برقکار بررسی شود.
نکته مهم در بازسازی
در بعضی از پروژهها پیمانکاران به جای تعویض سیمها، آنها را زیر گچ یا رنگ پنهان میکنند تا ظاهر کار تمیز باشد. اما این کار یک اشتباه خطرناک و غیر استاندارد است. زیرا اگر سیمها دچار فرسودگی شده باشند، حرارت حاصل از عبور جریان میتواند منجر به آتشسوزی در داخل دیوار شود. همچنین در صورت نیاز به تعمیرات بعدی، پیدا کردن مسیر سیمهای پنهان بسیار دشوار است.
نتیجهگیری
در این مقاله خطرات استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان را بررسی کردیم. با توجه به مطالب گفته شده، اگر قصد بازسازی دارید، پیشنهاد میشود که سیمکشی کامل را توسط متخصص بررسی کنید. همچنین باید تمام کابلهای فرسوده یا بدون عایق مقاوم را تعویض نمایید. بهتر است برای هر مدار از فیوز جداگانه استفاده کنید. در سیمکشی مدرن و جدید سیم ارت باید در همه پریزها نصب شود. از کابلهای دارای استاندارد ملی (ISIRI یا IEC) استفاده کنید.
در پایان باید گفت امنیت مهمتر از هزینه است. استفاده از سیم و کابل قدیمی در بازسازی ساختمان برابر است با بهخطر انداختن جان، سرمایه و آسایش ساکنین. تعویض آن به نو تضمینکننده امنیت، کاهش مصرف انرژی و افزایش عمر وسایل برقی است.
پس اگر در مرحله بازسازی هستید، بهترین تصمیم این است که با یک برقکار متخصص مشورت کرده و سیمکشی استاندارد و ایمن را جایگزین سیمهای قدیمی کنید.
